ทิศทางของแสงแดด วางแผงยังไงให้ได้ไฟเต็มที่

ทำไมทิศทางถึงสำคัญ?

โซล่าเซลทำงานด้วยพลังงานแสง อันเดียวกันกับรถพลังแสง ส่งแสงตรงๆตรง มันจะได้ไฟเต็มที่ แต่ส่งแสงลอดเข้ามา มันจะไม่ได้เต็มที่

อะไรที่ส่งแสงผ่านแสงมาตรง ๆ ที่หลัง เช่น ดวงอาทิตย์ ที่วางแผงแนวตั้งฉากกับแสง จะส่งไฟมากที่สุด ส่วนแสงมาเอียง ๆ จะได้ไฟน้อยกว่า

สำหรับไทย เราอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร ทำให้ดวงอาทิตย์อาจปรากฏในทิศทางต่างๆแต่เวลา แต่แบบปกติแล้ว ดวงอาทิตย์จะข้ามหลังฟ้านั้นออกมาจากทิศเหนือเล็กน้อย

ทิศทางที่ดีที่สุดสำหรับไทย

สำหรับประเทศไทยที่อยู่ในซีกโลกเหนือใกล้เส้นศูนย์สูตร ทิศใต้เป็นทิศทางที่ดีที่สุด ดวงอาทิตย์จะผ่านจากทิศใต้เสมอ และสูงที่สุด (ที่มุมใกล้แนวตั้งฉาก)

อันดับถัดมา:

- **ทิศตะวันออก** - ได้แสงยามเช้า ประมาณ 80-85% ประสิทธิภาพ

- **ทิศตะวันตก** - ได้แสงยามบ่าย ประมาณ 80-85% ประสิทธิภาพ

- **ทิศเหนือ** - ไม่ขอแนะนำสำหรับไทย เพราะท่าทางน้อย

จริงนี้ ทีมตะวันออกหรือตะวันตกก็พอได้ แม้ว่าจะไม่ได้เท่าทิศใต้ แต่ก็ยังผลิตไฟได้ประมาณ 80% ของศักยภาพ บ้านบางแห่งเหนือหลังคา ต้องวางทิศตะวันออกหรือตะวันตก เพราะทิศใต้อาจมีเงาจากต้นไม้

มุมการเอียงของแผง (Tilt Angle)

นอกจากทิศทางแล้ว มุมของการเอียงแผงก็สำคัญด้วย

สำหรับไทยที่อยู่ประมาณ 13-19 องศาเหนือของเส้นศูนย์สูตร มุมเอียงที่เหมาะสมอยู่ที่ประมาณ 10-15 องศา ได้ไหนก็ได้ตามตำแหน่งเจาะจง

การเอียงแผง:

- **เอียง 10-15 องศา** - เหมาะสมสำหรับไทย

- **เอียง 0 องศา** (วางเรียบ) - ได้ไฟน้อยหน่อย ประมาณ 95% ของศักยภาพ

- **เอียงมากกว่า 15 องศา** - ได้ไฟน้อยลง เหมาะสำหรับบ้านที่อยากเก็บฝน

บ้านเรา ถ้าหลังคาเรียบๆ ความเอียงของหลังคา 15-20 องศา (หลังคาแบบไทย) ก็พอดีแล้ว ไม่ต้องเอียงเพิ่มเติม สำหรับบ้านหลังคาเรียบ อาจต้องหาแกนติดตั้งที่มีมุมสำเร็จรูป

ชั่วโมงแสงแดดสูงสุดของประเทศไทย

ตามการศึกษา ชั่วโมงแสงแดดที่มีประสิทธิภาพสูงสุด (Peak Sun Hours) ของไทยในแต่ละภูมิภาค:

**ภาคกลาง (กรุงเทพ)** - ประมาณ 4.7 ชั่วโมงต่อวัน

**ภาคตะวันออก** - ประมาณ 4.6 ชั่วโมงต่อวัน

**ภาคอีสาน** - ประมาณ 5.0 ชั่วโมงต่อวัน (เยอะที่สุด)

**ภาคใต้** - ประมาณ 4.6 ชั่วโมงต่อวัน

ซึ่งหมายความว่า ถ้าวางแผง 1 kW ทีกรุงเทพ จะได้ไฟประมาณ 4.7 kWh ต่อวัน บ้างวันในฤดูร้อนอาจได้ 5-5.5 kWh

เวลาที่ดวงอาทิตย์สูงสุด (ช่วงเวลาที่ได้ไฟเต็มที่) คือประมาณ 10:00 น. - 14:00 น. (ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับช่วงเวลาของปี)

หลีกเลี่ยงเงา - สำคัญมาก

นี่คือหัวข้อที่สำคัญที่สุด: หลีกเลี่ยงเงา

เงาบริเวณเพียง 5% ของแผงเดียว อาจลดประสิทธิภาพของระบบทั้งหมดลง 20-30% ทำไม เพราะแผงเซลล์ทำงานเป็นชุด ถ้าแผงใดแผงหนึ่งไม่ได้แสงแต่ ทั้งชุดจะลดประสิทธิภาพลง

เงาที่ต้องหลีกเลี่ยง:

- **ต้นไม้ใกล้หลังคา** - เมื่อขึ้นใหญ่ก็ปิดแสง

- **อาคารข้างเคียง** - โดยเฉพาะตั้งแต่บ่าย

- **ระบบเสาอากาศ วิทยุ** - ถ้ามีอยู่บนหลังคา

- **หิมะ ใบไม้ตกกับแผง** - (สำหรับไทยไม่มีหิมะ แต่มีใบไม้ตกจากต้นไม้ใหญ่)

- **ท่อดับเพลิง คลับอากาศ** - ถ้าติดหลังคา

จริงนี้ เงาบางส่วนที่ชั่วโมงใดชั่วโมงหนึ่งอาจยอมรับได้ เช่น เช้า 6-7 โมง อาจมีเงาจากต้นไม้ เพราะ ยังไม่ใช่ชั่วโมงสูงสุด แต่เงาใน 10-14 โมง ต้องหลีกเลี่ยงเด็ดขาด

ตรวจสอบหลังคาของบ้านเรา

ก่อนตัดสินใจติดโซล่าเซล ควรไปตรวจสอบหลังคาของบ้านจริง ๆ

**ขั้นตอน:**

1. ยืนข้างหลังคาตั้งแต่เช้า 7 โมง จนบ่าย 16 โมง ดูว่ามีเงาอะไรบ้าง

2. ถ่ายรูปทิศใต้ ทิศตะวันออก ทิศตะวันตก ที่มอง ไป

3. หากเห็นเงาจากต้นไม้หรืออาคาร สะเหมือบหลังคา ตรวจสอบว่าเงาจะปก ค่อกว่าหรือหายไปเมื่อต้นไม้ใหญ่ขึ้น

4. ถ้าหลังคาปกปิดด้วยเงาตลอด ลองพิจารณาติดหลังคาส่วนอื่น หรือติดกำแพง

บ้านบางแห่งอาจมีหลังคาหลายหน้า ติดโซล่าเซลได้หลายหน้า สลับกันไปเพื่อหลีกเลี่ยงเงา