On-grid คืออะไร?
On-grid (ระบบเชื่อมต่อกับสายไฟฟ้าหลัก) คือระบบที่บ้านเราเชื่อมต่ออยู่กับสายไฟของการไฟฟ้าเหมือนปกติ ในเวลากลางวันที่มีแสงแดด โซล่าเซลผลิตไฟเพื่อให้ใช้ในบ้าน เวลาค่ำหรือวันที่มีเมฆมาก เราก็ใช้ไฟจากการไฟฟ้าปกติเหมือนเดิม
ระบบนี้เหมาะสำหรับบ้านในเมืองหรือบ้านที่มีสายฟ้าครอบคลุม ราคาต้นทุนไม่แพง และไม่ต้องกังวลเรื่องไฟสำรอง ถ้าไฟฟ้าใช้กลางวันเยอะระบบนี้จะประหยัดได้ดีที่สุด
ข้อดี: ไม่ต้องซื้อแบตเตอรี่ ค่าติดตั้งถูกสุด บำรุงรักษาง่าย ติดตั้งแล้วใช้งานไปเรื่อยๆ ลดบิลค่าไฟได้
ข้อเสีย: ต้องพึ่งสายฟ้าหลัก ถ้าไฟดับทั้งระบบก็ไม่มีไฟใช้ ต้องลงทะเบียนกับการไฟฟ้า หากผลิตได้มากกว่าที่ใช้ ก็เหมือนสูญเสียพลังงานไปเพราะเราไม่ได้ดึงมาใช้
Off-grid คืออะไร?
Off-grid (ระบบอิสระ) คือระบบที่เราไม่เชื่อมต่อสายไฟหลักเลย โซล่าเซลผลิตไฟ ไฟเก็บสะสมในแบตเตอรี่ เวลาใช้งานจริงหากพลังงานจากแสงแดดไม่พอก็จะดึงจากแบตมาช่วยให้บ้านทำงานได้ตลอดเวลา
ระบบนี้เหมาะสำหรับบ้านริมทะเลสาบ บ้านกึ่งไร่กึ่งไร่ที่ไกลจากสายฟ้า หรือสถานที่สำคัญที่ต้องมีไฟสำรอง ต้องการพลังงานอิสระแบบสมบูรณ์ *หากบ้านของคุณไฟฟ้าตกหรือดับบ่อย แนะนำระบบนี้ เพราะไม่ต้องไปยุ้งเกียวกับไฟฟ้าหลัก
ข้อดี: ไม่พึ่งสายฟ้าหลัก มีไฟตลอด 24 ชั่วโมง ไม่ต้องเสียเงินค่าไฟฟ้าให้การไฟฟ้า หากไฟฟ้าหลักไฟชอบตกหรือดับ แนะนำระบบนี้
ข้อเสีย: ต้องลงทุนแบตเตอรี่เพิ่มเติม ราคาแพง แบตตอนนี้ค่อนข้างคุณภาพดีหากใช้แบรนด์ที่มีมาตราฐาน ก็ใช้ได้มากกว่า 8 ปี และหลั่นลงตามระยะเวลาลงไปเรื่อยๆ แต่ก็ขึ่นอยู่กับการใช้งานแต่ละบ้านไป หากใช้ไฟน้อยอายุก็นาน แต่ระบบนี้หากแบตหมดก็จะเท่ากับไฟดับ แต่สามารถต่อไฟฟ้ามาสำรองได้ สามารถสลับไปใช้ด้วยมือหรืออัตโนมัติได้
Hybrid คืออะไร?
Hybrid (ระบบผสมผสาน) คือการนำข้อดีของระบบ On-grid และ Off-grid มารวมกัน เรามีแบตเตอรี่เพื่อเก็บไฟสำรอง แต่ยังเชื่อมต่อกับสายฟ้าหลักอยู่ด้วย ระบบนี้เป็นตัวเลือกที่ยอดเยี่ยมสำหรับบ้านส่วนใหญ่ในไทย เพราะให้ความสมดุลระหว่างประหยัดค่าไฟและความปลอดภัยไฟสำรอง
วิธีการทำงาน: ในเวลากลางวัน โซล่าเซลผลิตไฟ ไฟส่วนหนึ่งใช้เลยแบบ real-time ส่วนเกินจะเก็บลงแบตเตอรี่ เวลาค่ำเมื่อไม่มีแสงแดด แบตเตอรี่จะจ่ายไฟให้บ้าน เพื่อให้ใช้ไฟโดยไม่ต้องซื้อจากการไฟฟ้า พอแบตเตอรี่หมดหรือน้อย ระบบจะดึงไฟจากสายฟ้าหลักโดยอัตโนมัติ ถ้าเกิดไฟดับระหว่างค่ำ เรายังมีแบตเตอรี่สำรองที่สามารถให้ไฟได้ต่อไป
สถานการณ์ที่เหมาะสม: Hybrid เหมาะสำหรับคนที่อยู่ในเมืองแต่ประสบปัญหาไฟดับบ่อย หรือบ้านตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีการตัดไฟเป็นประจำเพื่อบำรุงรักษา
ราคาและต้นทุน: ราคา Hybrid จะอยู่ระหว่าง On-grid และ Off-grid ประมาณ 200,000-350,000 บาทสำหรับระบบ 5kW พร้อมแบตเตอรี่ขนาด 5-10 kWh ถึงแม้ว่าราคาจะสูงกว่า On-grid หน่อย แต่ความสุขใจจากการมีไฟสำรองนั้นคุ้มค่า แต่ถ้าคุณเป็นคนซื้อเองก็จะลดไปได้เยอะมากกว่าจ้างผู้รับเหมาซื้อมา หากคุณมีความรู้เรื่องไฟฟ้าติดตั้งเอง 100,000 บาทก็ทำได้
ข้อดี: มีความยืดหยุ่นสูง มีไฟสำรองตอนไฟดับ (ความสงบสุข) ลดบิลค่าไฟมากกว่า On-grid ลดพึ่งพาการไฟฟ้า ยังสามารถใช้งานได้แม้ตอนไฟดับ
ข้อเสีย: ราคาสูงกว่า On-grid พอสมควร ต้องจัดการแบตเตอรี่อย่างสม่ำเสมอ ต้องลงทะเบียนกับการไฟฟ้า ต้องมีความรู้เพิ่มเติมในการใช้งาน *ไม่เหมาะกับบ้านที่ไฟตกบ่อยเพราะ Inverter จะเตือนว่าระบบไฟฟ้าหลักมีปัญหาหากตกเกินเครื่องรับได้เครื่องก็จะตัดไฟเพื่อป้องกันตัวเอง
เปรียบเทียบแบบลดหลั่น
จะเห็นได้ว่า On-grid ถูกที่สุด ไม่มีแบตเตอรี่ให้วุ่นวาย เหมาะสำหรับบ้านในเมืองที่มีสายฟ้าคงที่ ติดตั้งสะดวก บ่อยครั้งกว่าที่ไฟดับ
Off-grid แพงกว่า ต้องลงทุนแบตเตอรี่ แต่เหมาะสำหรับสถานที่ห่างไกล ต้องการอิสระเต็มตัว
Hybrid เป็นทางกลาง สำหรับผู้ที่อยากมีทั้งประหยัดและความสะดวก
สำหรับคนไทยส่วนใหญ่ควรเลือกอะไร?
เนื่องจากไทยมีสายฟ้าหลักที่ครอบคลุมเกือบทั้งประเทศ ไฟดับนาน ๆ ไม่บ่อย ส่วนใหญ่คนไทยเลือก On-grid มากที่สุด เพราะคุ้มค่าด้านราคา และการใช้งาน
แต่ถ้าเกิดบ้านเราอยู่ในพื้นที่ที่ไฟดับบ่อย หรือต้องการความคุ้มมั่นของไฟสำรอง Hybrid ก็ถือว่าเป็นตัวเลือกดี แม้ว่าต้นทุนจะสูงกว่าหน่อย